مدير گروه فلسفه دانشگاه تهران در گفتگو با شهر: 

فيلسوفان ايراني گرفتار در جزيره بسته

روح‌الله عالمي سهم استادان و انديشمندان ايراني را در زمينه پيشبرد فلسفه در جهان رضايت‌آميز خواند، و مجهول ماندن قدر اين انديشمندان را برخاسته از ضعف ارتباط فرهنگي و عدم ارايه آثارشان قلمداد كرد.

به گزارش خبرگزاري شهر، عالمي عضو هيات علمي دانشگاه تهران و مدير گروه فلسفه عضويت استادان و انديشمندان ايراني در انجمن‌هاي بين‌المللي را فرصتي گرانبها براي انتقال ميراث غني ايرانيان، از فلسفه شرق و فلسفه اسلامي به سراسر جهان دانست و افزود: «خود من در هيچ انجمن بين‌المللي عضويت ندارم، و نمي‌توانم راجع به كم و كيف اينگونه انجمن‌ها اظهارنظر كنم، اما به گمان من در شرايطي كه نشر آثار فلسفه‌پژوهان ايراني در جهان با محدوديت روبروست، اين عضويت‌ها مي‌تواند براي برقراري ارتباط با ساير جهان‌ غنيمت شمرده شود.»

عالمي در ادامه بحث موضوع غلبه فلسفه تحليلي بر فلسفه قاره‌اي در محيط‌هاي دانشگاهي ايران، ازجمله دانشگاه تهران را رد كرد و تاكيد كرد: «در مورد جو آكادميك مي‌توانم به جرات بگويم كه فلسفه تحليلي پس از افلاطون و كانت بيشترين تاثير را در تدريس فلسفه غرب در ايران دارد، و تنوع موضوعات پايان‌نامه‌هاي دانشجويي، مويد اقبال طيف دانشجو به فلسفه كلاسيك يا همان فلسفه قاره‌اي است، و از سوي ديگر فلسفه‌‌هاي مضاف نيز طرفداران خاص خود را دارد و نبايد ناديده گرفته شود.»

در نهايت عالمي سهم ايران را در غني‌ساختن انديشه و فلسفه در جهان، به فلسفه اسلامي محدود دانست و اعتراف كرد: «نمي‌توانيم ادعا كنيم كه در حوزه‌هاي جديد وارد شده‌ايم، چه رسد به آنكه معتقد به توليد دستاورد در اين زمينه هم باشيم.»

   

موضوعات جذاب براي سخنراني بزرگان فلسفه ايران

دور جديد سلسله سخنراني‌هاي استادان گروه فلسفه دانشگاه تهران، با موضوعات بديع و جالب توجه از اسفندماه امسال آغاز مي‌شود.

به گزارش خبرگزاري شهر، سخنرانان اين دوره رضا داوري‌اردكاني (ارايه نمايش‌نامه ايرانيان اثر آشيل)، غلامحسين ابراهيمي‌ديناني(جايگاه تفكر فلسفي در كلام و عرفان)، حسين غفاري(موقعيت فلسفي فلسفه‌هاي مضاف)،‌سيدمحمدرضا حسيني بهشتي(مجاز و استعاره در انديشه فلسفي)، سعيد زيباكلام(روش‌شناسي نيوتن)، مهدي قوام‌صفري(افلاطون و قاعده انسان محوري پروتاگوراس)، محسن جهانگيري(ابن‌عربي از نگاه ملاصدرا) و محمود خاتمي (ملاحظه در باب خيال) خواهند بود.

لازم به ذكر است، اين جلسات در محل تالار كمال دانشكده ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه تهران برگزار خواهد شد، ‌و شركت در آن براي عموم آزاد است.

علاقمندان مي‌توانند جهت كسب اطلاعات بيشتر با شماره تلفن 66407550 تماس حاصل كنند.

 

آموزش فلسفه از طريق موسيقي راك

مارك راث‌‌هال، استاد فلسفه دانشگاه بي‌واي‌يو (بريگهام يانگ يونيورسيتي) اخيراً در كتابي با عنوان «يوتو و فلسفه» به توضيح مفاهيم فلسفي در قالب موسيقي راك پرداخته است.

به گزارش خبرگزاري شهر به نقل از نيوزنت بي‌واي‌يو، راث‌هال دليل اين اقدام را اعتلاي آموزش فلسفه و‌ آسان‌تر كردن فهم آن براي همگان اعلام كرده است. به گفته خود وي در طي‌ سال‌هاي آموزش فلسفه در دانشگاه متوجه شده است كه درك مفاهيم فلسفه به دليل خشك و تا حدودي خسته‌كننده بودن براي دانشجويان اين رشته دشوار است، بنابراين سعي كرده است از موسيقي راك براي تفهيم و افزايش علاقمندي شنوندگان استفاده كند.

آموزش فلسفه بر مبناي موسيقي گروه راك يوتو (u2) ابتدا درقالب درس‌گفتارهاي پيوسته ارايه شده، و اكنون در قالب كتاب منتشر مي‌شود.

يكي از فصل‌هاي كتاب كه «اهميت بونو بودن» (بونو Bono 1960: ‌پل ديويد هيوسون، معروف به بونو خواننده اصلي و ترانه‌سراي گروه ايرلندي يوتو است كه همچنين به خاطر فعاليت‌هاي انسان‌دوستانه‌اش در آفريقا شهرت دارد) نام دارد. به اين واقعيت كه چگونه زندگي بونو،‌ ايمان و موسيقي وي گذار از فلسفه مدرن به فلسفه پست‌مدرن را امكان‌پذير ساخت، مي‌پردازد.

به گفته كري ساپر، يكي ديگر از استادان گروه آثار كلاسيك و ادبيات تطبيقي، اين دانشگاه از چندي پيش پروژه انتشار آثاري در باب «فرهنگ عامه و فلسفه» را در دست داشته، كه كتاب «يوتو و فلسفه» اولين نمونه آن به شمار مي‌آيد.

به شهادت مطلعان اين كتاب تاكنون تأثير قابل ملاحظه‌اي در افزايش كيفيت و بازده آموزش فلسفه در دانشگاه داشته است.

 

درآمدي جديد بر فلسفه اخلاق

انتشارات آسمان خيال اقدام به انتشار يك مجموعه فلسفي جديد كرده است كه به موضوعات مختلفي مي‌پردازد و اولين جلد آن «درآمدي جديد بر فلسفه اخلاق» نام دارد.

به گزارش خبرگزاري شهر،‌ «درآمدي جديد بر فلسفه اخلاق» جلد اول از يك مجموعه فلسفي است كه طي 14 تا 16 جلد به معرفي موضوعات مختلفي از قبيل فلسفه اخلاق، فلسفه ذهن، فلسفه دين، فلسفه علم و ... مي‌پردازد.

نويسنده «درآمدي جديد بر فلسفه اخلاق» هري‌ دي، گنسلر و مترجم آن حميده بحريني است. علاوه بر اين كتاب توسط مصطفي ملكيان، ‌ويرايش شده است.

اين مجموعه فلسفي، ترجمه مجموعه‌اي است كه توسط انتشارات انگليسي راتلر به چاپ مي‌رسد. انتشارات آسمان خيال در ماه‌هاي آينده، جلد دوم اين مجموعه با عنوان «درآمدي جديد بر فلسفه ذهن‌» را منتشر مي‌سازد.

 

رييس جديد موسسه بين المللي فلسفه برگزيده شد

هانس لينك، استاد فلسفه آلماني به رياست موسسه بين‌المللي فلسفه برگزيده شد.

به گزارش خبرگزاري شهر، هانس لينك، استاد فلسفه كارلز روهه آلمان كه بيشتر به دليل دريافت مدال طلاي المپيك 1960 رم در رشته قايقراني، مصرف اذهان عمومي است، اولين رييس آلماني موسسه در طول سا‌ل‌هاي فعاليت آن خواهد بود.

موسسه بين‌المللي فلسفه سال 1937 به منظور كاوش در مباحث بنيادي فلسفه معاصر در پاريس تأسيس شد. از برنامه‌هاي معمول اين موسسه مي‌توان به برگزاري نشست‌هاي سالانه، انتشار آثار فلسفي و انجام پروژه‌هاي بين‌‌المللي در زمينه فلسفه اشاره كرد و در اهميت دادن اين مركز همين بس است كه اكثراً اساتيد و انديشمندان فلسفه با شهرت جهاني عضور اين موسسه هستند، و از آن جمله مي‌توان از پل ريكور، فليسوف فقيد فرانسوي و رييس افتخاري مركز نام برد.

هانس لينك متولد 1935 برلين، در رشته‌هاي متعددي مانند فلسفه، جامعه‌شناسي، رياضيات،‌علوم ورزشي و روان‌شناسي در دانشگاه فرايبورگ تحصيل كرده است. او تاكنون چندين بار مقام قهرماني آلمان، اروپا و جهان را از آن خويش كرده و چندسال نيز به سمت مربي‌گري اين رشته  اشتغال داشته است.

لينك در سال 1995 به عضويت آكادمي بين‌‌المللي فلسفه علم درآمد و در سال 2003 نيز به آكادمي علوم روسيه وارد شد. او از سال 1989 تا 1993 رياست مجمع عمومي فلسفه آلمان را برعهده داشته و از سال 93 تاكنون نيز عضو هيأت اجرايي جامعه بين‌الملي فلسفه FISP بوده است.

تأثير عمده لينك در دنياي فلسفه را بايد در حوزه فلسفه كاربردي (نظرات مرتبط به علم، اخلاق، تكنولوژي، ورزش و اقتصاد) جست. همچنين بسياري مفهوم «رئاليسم تأويل‌پذير براساس الگو» لينك را كه در زمينه روانشناسي- عصب‌شناسي صادر شده است، با «رئاليسم دروني» پاتنم و « معضل استعلا»ي رودز مقايسه مي‌كنند.

آثار لينك به بيش از 120 كتاب و 3000 عنوان مقاله بالغ مي‌شود كه برخي از مهمترينشان عبارتند از: نقدي بر منطق روزمرگي (1968)، يك هدف، چهره واقعي بازي‌هاي المپيك در روزگار مدرن(1372)، ميان علم و اخلاق (1992)، فلسفه و تأويل (1993)، نقدي بر خرد تأويلي (1999)، تأويل و حقيقت (1995)، مقدمه‌اي بر نظريه دانايي (1998)، آلبرت شوايتزر: اخلاق به مثابه انسانيت انضمامي (2000).

فلسفه ذهن (2001)، هوشياري به مثابه الگويي براي تأويل (2004)، مسووليت‌پذيري و وجدان پژوهنده (2006).

هانس ليكن تاكنون براي فعاليت‌هاي پژوهشي و فلسفي خويش جوايز متعددي دريافت كرده كه از آن ميان مي‌توان به جايزه نوئل يونسكو (1972)، جايزه كتاب برتر آكادميك آمريكا (1978) و اخذ هشت دكتراي افتخاري از دانشگاه‌هاي مسكو، بوداپشت، روستوف، كوردوبا و غيره اشاره كرد.

«فلسفه و تجدد» مانيفستي عليه تجددگران سطحي

كتاب «فلسفه و تجدد» از كريم مجتهدي چهارشنبه 18 بهمن در جلسه‌اي كه از سوي موسسه انتشارات اميركبير برگزار شده بود،‌ مورد نقد و بررسي قرار گرفت.

ميهمانان اين جلسه غير از مجتهدي، حسين كلباسي و محمدمنصور هاشمي بودند.

به گزارش خبرگزاري شهر، مجتهدي در ابتدا با تشكر از برگزاركنندگان جلسه، انتشارات اميركبير را موسسه‌اي خواند، كه در نشر و شناساندن آثار او به جامعه غيرآكادميك در چهل سال اخير نقش موثري داشته است و جلسات نقد و بررسي حاضر در صورتي كه نظم اجراي آنها حفظ شود، مي‌تواند موجب تحولات در جامعه مطالعات فلسفي شود، مجتهدي تاكيد كرد: به خاطرداشته باشيم همانطور كه آگوست كنت گفته است تجدد همان نظم و روش است.

مجتهدي شيوه كتاب «سنت و تجدد» را مبتني بر گمانه‌زني عنوان كرد و افزود: «همانطور كه گاهي مهندسان براي ارزيابي وضعيت خاك يك منطقه اقدام به حفر چاه در نقاط مختلف مي‌كنند،‌ من نيز در اين اثر كوشيده‌ام به چند شخصيت محوري فلسفه روشنگري بپردازم با بررسي ارتباط ميان آنها، نوعي منحني از تجدد غربي در قرن 18 ترسيم كنم.»

به گفته مجتهدي برخي از چهره‌هاي تاثيرگذار تجدد غربي مانند ديدرو و رياضيدانان فرانسه در اين كتاب غايب هستند و به ديگران از قبيل كانت و دكارت كمتر پرداخته شده،‌ و دليل آن نيز تمركز كتاب بر «دغدغه‌هاي آموزشي» است تا چهره‌هاي گمنام‌تر فلسفه به دانشجويان و علاقمندان معرفي و فضاي كلي تجددخواهي در قرن 18 در همه ابعادش ترسيم شود.

مجتهدي، تجدد را واژه مشترك جنبش‌هاي فكري و فلسفي در دوران جديد خواند و در اين راستا از مليوريسم meliorism (يكي از كليد واژه‌هاي كمونيسم ايتاليا، و نيز مورد استفاده در سنت پراگماتيسم آمريكايي به معناي اعتقاد به پيشرفت) نام برد و حتي اصطلاح عمران ابن‌خلدون را در معناي بهبود بخشيدن امور زندگاني با آن يكي دانست تاكيد كرد: اصولا دعوت به هر گونه حركت را بايد دعوت به تجدد تلقي كرد و در اين معنا،‌ تجدد مطلقا مثبت است.

مجتهدي در پاسخ به كلباسي كه «فلسفه و تجدد» را فرانسه محور خوانده و عدم پرداختن به برخي از انديشمندان آلماني را مورد انتقاد قرار داده بود، به پيشتازي انديشمندان فرانسه در عرصه تجدد اشاره كرد و افزود: فردريك دوم، صدراعظم آلمان ازولتر براي هم‌انديشي درباره تجديد فرهنگ آلمان دعوت به عمل آورد، ديدرو نيز بوسيله دربار كاترين دوم به روسيه دعوت شد... همه اينها شواهدي است در جهت اثبات پيشينه طولاني فرانسه در تجددخواهي.

او ويژگي اساسي تجدد را «مورد پرسش قرار دادن همه چيز» خواند،‌ و تاكيد كرد كه تجدد نمي‌تواند وارداتي باشد به عقيده مجتهدي تلاش براي وارد كردن دستاوردهاي تجدد به فرهنگ سنتي ايران،‌ كه تجربه تاريخي طولاني‌تري از  غرب دارد، به نفي خودي انجاميده، و عقيم مانده است.

او شتابزدگي را در تعارض محض با دانايي قلمداد كرد و افزود: تنها راه تجددخواهي، تشويق جوانان به تحقيق، و شهامت براي جلوگيري از شتابزدگي است.

در ادامه همين بحث، حسين كلباسي ثمره مطالعات تاريخي در فلسفه غرب را «آگاهي به غير» خواند كه بي‌آن خودآگاهي امكان‌پذير نيست. و در مقابل پيش‌داوري در برابر ديگري و عادت ذهني را مانع شناخت درست دانست.

كلباسي از اين منظر كتاب «فلسفه و تجدد» را اثري ارزشمند دانست، با ذكر اين نكته كه كتاب در مورد مباني و شرايط تجدد است و اثري ديگر لازم است تا به آيات و نهايات يا همان نتايج تجدد نيز بپردازد.

محمدمنصور هاشمي نيز به تعارضات پديد آمده ميان سنت تاريخي انديشه ايراني و تجددخواهي و نتايج آن كه در فرهنگ امروز ما تاثير انكارناپذير دارد اشاره كرد.

در خاتمه جلسه، نظر كريم مجتهدي را درباره بيانيه كمپين AFAF(جنبش بين‌المللي استادان فلسفه دانشگاه‌ها براي دستيابي به آزادي بيان در دانشگاه) جويا شديم.

مجتهدي كه خود در فرانسه تحصيل كرده است، ‌و از محضر استادان نامبرداري مثل ژان وارن و هانري كربن بهره‌ برده است. بي اعتمادي خود را نسبت به بيانيه‌هاي اين چنيني كه از سوي دانشگاه‌هاي غربي صادر مي‌شوند ابراز و اعلام كرد بيانيه گروه را امضا نخواهد كرد.

 

فلسفه، واجب‌تر از نان شب

محققان اعلام كردند آموزش فلسفه به كودكان پيش از دبستان باعث افزايش هوش آنان مي‌شود.

به گزارش خبرگزاري شهر به نقل از يوركشاير تودي، بر همين اساس از چندي پيش در مهدكودك‌هاي اسكاتلند، آموزش فلسفه در برنامه روزانه كودكان بالاتر از سه سال گنجانده شده است. اين آموزش‌ها، در قالب داستان‌هاي ساده تمثيلي و مصور ارايه مي‌شود و كودكان بايستي گزاره‌هاي صادق و كاذب مستتر در متن را بيابند و تمرين‌هاي جانبي آن را حل كنند.

ه تازگيمحققان دانشگاه داندي اسكاتلند، با انجام تحقيقاتي دريافتند اين كودكان در مقايسه با همسالان خود كه آموزش فلسفه نگرفته بودند، از رشد هوشي 5/6 درصدي برخوردار شد‌ه‌اند و همين امر برنامه‌ريزان آموزشي در سراسر دنيا را بر آن داشته كه به مسأله آموزش فلسلفه در سنين پايين به طور جدي‌تر بيانديشند.

 

 

فراخوان بلك‌ول براي تاليف جلد جديد مجموعه فلسفي

هنري جاكوبي، ويراستار مجلد «مردسالاري خانگي و فلسفه» از مجموعه فلسفي بلك‌ول،‌ از متخصصان علاقمند به نگارش مقاله در اين موضوع تقاضا كرد چكيده آثار خويش را به انتشارات ارسال كنند.

به گزارش خبرگزاري شهر به نقل از اي فيلوسوفر، اين جلد جديد مجموعه فلسفي بلك‌ول با موضوع مردسالاري خانگي و فلسفه و ويراستاري هنري جاكوبي در دست تاليف است، و بنابر سنت مجموعه، جاكوبي از كليه انديشمندان و نويسندگان در سراسر جهان دعوت به عمل آورده است تا آثار خويش را براي درج در اين مجلد ارايه كنند.

موضوعات پيشنهادي براي مقالات «مرد سالاري خانگي و فلسفه» به قرار زيرند:

مهارت‌هاي انديشه انتقادي خانگي (استفاده از متدهاي ميل، تيغه اكام‌، استناد به بهترين مثال، و متد علمي) بدبيني: خانه و شوپنهاور، خانه و سارتر (جهنم همان افراد ديگرند) خانه وينچه: (من تئوري خودم را بيشتر دوست دارم) منطق گمان: منطق خودمداري اخلاقي، پديدار و واقعيت: خانه و دين (غيرعقلاني بودن ايمان، ترجيح علم بر دين، ‌آسايش رهايي از زندگي پس از مرگ)،‌ نسل و نژاد در خانه، پدرگرايي و خودمداري بيمار (آيا دروغ گفتن به بيمار براي صلاح خود او جايز است)، اخلاقيات و انتظارات در مورد تامين حريم خصوصي بيمار، ‌طبيعت دوستي در خانه،‌ هويت شخصي (آيا يك خانه فارغ از رنج باز هم خانه است)، فضايل اخلاقي خانه و ...

لازم به ذكر است كه چكيده مقالات بايد در حد 100 تا 500 كلمه بوده و مهلت ارسال آن تا 10 آوريل 2007 است.

به آثار برگزيده علاوه بر درج در مجموعه بلك‌ول، نشان افتخار نيز اهدا خواهد شد.

 

فيلسوفان تا چه حد بر جريان تاريخ تأثير مي‌گذارند؟

مركز مطالعات «توسعه و قابليت انساني» نيويورك، در سپتامبر سال‌‌جاري كنفرانسي با عنوان «انديشه‌هايي كه تاريخ را تغيير مي‌دهند»‌ برگزار مي‌كند.

به گزارش خبرگزاري شهر به نقل از اي‌فيلوسوفر اين كنفرانس با مشاركت بنياد مطالعات آينده‌گراي پاردي دانشگاه بوستون برگزار خواهد شد.

سخنرانان ويژه اين مراسم آنتوني آپيا، سر ريچارد جولي، مارتا ناسباوم، هيلاري پاتنم و آميرتا سن خواهند بود.

موضوع كنفرانس بحث باب تأثير اجتماعي انديشه‌هاي فيلسوفان سياسي و اجتماعي است كه در اكثر موارد سرنوشت تاريخ را تعيين مي‌كند. به زعم برگزاركنندگان كنفرانس اين تأثير از سه كانال صورت مي‌گيرد: دانشگاه، سياست حكومتي و جنبش‌هاي اجتماعي، و بنابر تجارب گذشته مي‌توان چشم‌انداز تحولات انساني آينده را پيش‌بيني كرد.

موضوع‌‌هاي پيشنهادي كنفرانس عبارتند از: 1- آزادي انديشه در موسسات 2- اقتصاد در دانشگاه 3- تأثيرات اخير تحولات اقتصادي 4- تحولات انساني و جنبش‌هاي اجتماعي 5- دموكراسي و جنبش‌هاي اجتماعي 6- تحولات انساني و تحولات سياسي و 7- موسسات و انديشه‌ها .

علاقمندان مي‌توانند چكيده مقالات خود را تا 30 مارس و اصل مقالات را تا 30 جولاي 2007 به دبيرخانه كنفرانس ارسال كنند.

لازم به ذكر است، تسهيلاتي نيز در زمينه سفر و اقامت براي شركت‌كنندگان از كشورهاي در حال توسعه در نظر گرفته شده است و متقاضيان مي‌بايست علاوه بر چكيده، نامه‌اي نيز براي درخواست اين تسهيلات به آدرس HDCA2007@newschool.edu ارسال كنند.   

لینک مستقیم به مطلب

كمپين «دفاع از آزادي فلسفه در دانشگاه» تشكيل مي‌شود.

به گزارش خبرگزاري شهر به نقل از مجله فيلوسوفي‌نو (Philosophy Now) ، اي.سي گريلينگ،‌ نويسنده و استاد فلسفه براي دفاع از آزادي فلسفه در دانشگاه اقدام به تشكل كمپين كرده كه در نوع خود اقدامي بي‌نظير است.

در بيانيه كمپين كه بر روي وب‌سايت مربوطه قرار گرفته، آمده است: «ما براي برقراري آزادي در آموزش فلسفه دانشگاهي به دو اصل اعتقاد داريم: اول دانشگاهيان كاملا آزادند آنچه كه بدان‌ها آموزش داده مي‌شود ارزيابي كنند و عقايد غيرمطلوب يا متناقض را نپذيرند، و دوم اينكه نهادهاي دانشگاهي حق ندارند به نام انضباط و قانون، تجربه آزادي براي كاركنان يا دانشجويان محدود كنند...

بيانيه كمپين در سايت www.afaf.org.uk قابل مشاهده است.

 

گاردين از كمپين دفاع از آزادي انديشه استقبال كرد 

دانشگاه خواستار آزادي انديشه است

نشريه گاردين در آخرين شماره ي خود گزارشي از كمپين دفاع از آزادي فلسفه در دانشگاه منتشر كرد.

به گزارش خبرگزاري شهر ‌، گاردين در گزارش مربوط به اين كمپين نوشت:  حدود 60 نفر از استادان دانشگاه‌هاي انگلستان در اقدامي بي‌سابقه بيانيه‌اي امضا كردند كه در آن متقاضي اختيار براي محك آموزه‌ها، و رد عقايد نامطلوب از سوي دانشجو و استاد شده بودند.

نويسنده  گاردين تاكيد كرد: اگر اين بيانيه به تصويب برسد،‌ دانشگاهيان آزادي نامحدود براي گفتگو درباره هر موضوع چه در كلاس و چه خارج از كلاس، بدست خواهند آورد، حال چه اين موضوعات بخشي از برنامه درسي باشند يا خير، حتي اگر از سوي مديريت دانشگاه ممنوع شده باشد.

در قسمتي از بيانيه كمپين در وب‌سايتAFAF آمده است: «آزادي در دانشگاه و پذيرش مسووليت بيان عقايد و دفاع از آنها‌، به دانشگاه تشخص مي‌بخشد و آزادي انديشه را در سطح وسيع‌تر و در كل جامعه تحكيم مي‌كند.»

لینک مستقیم به مطلب