درباره کتاب «اندیشیدن، فرهنگ کوچک سنجشگرانه‌اندیشی»

زندگی نسنجیده، ارزش زیستن ندارد.

«سقراط»

جهان چگونه برای ما جهان می‌شود؟ و ما چگونه با جهانی که در آن سر می‌کنیم نسبتی برقرار می‌کنیم؟ با آدم‌های دیگر چه طور؟ سخن گفتن درباره تمامی این‌ها بدون وجود همین زبانی که ارتباط میان من و شما را میسر می‌کند و همین واژه‌هایی که شما هم اکنون دارید آن‌ها را می‌خوانید بی‌معناست. زبان برای ما حکم ملاط میان آجرهای یک ساختمان را دارد که به هم وصلمان می‌کند. ما به مدد همین زبان است که با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنیم. ما با هم حرف میزنیم. گفت‌وگوهای میان ما اما همیشه بی‌درسر و بی‌مشکل نیستند. گاهی پای سوءنیتی در میان است و گاهی نیست...

لینک مستقیم به مطلب

بسیاری اوقات، هنگامی که به سخن یا استدلال کسی گوش می‌دهیم، احساس می‌کنیم مغالطه می‌کند، یا احساس می‌کنیم استدلالی که در دفاع از نظر خودش می‌آورد ایرادی دارد.

به برکت فضایی که در سال‌های اخیر در کشورمان غالب بوده، تقریباً با اطمینان می‌توانم بگویم که بیشتر ما، چندین بار در روز این احساس را تجربه می‌کنیم؛ چه زمانی که با دوستان و آشنایان در مورد موضوعی صحبت و مباحثه می‌کنیم، چه زمانی که مطلبی را در یک سایت یا روزنامه می‌خوانیم و، بیش از همه این‌ها، هنگامی که رادیو یا تلویزیون‌مان را روشن می‌کنیم.

لینک مستقیم به مطلب

در کشور ما، کسانی که مواجهه‌های فکری  را دنبال می‌کنند، با نمونه‌های زیادی از تفکر مغالطه‌آمیز مواجه می‌شوند. اما جدا از بحث‌های جدی و انتزاعی فکری، موارد گوناگون این مغالطه‌ها را می‌توان در عالم سیاست، اقتصاد، ورزش و... مشاهده کرد و البته هرچه‌قدر از بحث‌های تخصصی به سمت بحث‌های عامه‌پسندتر بیاییم این موارد را بیشتر می‌بینیم، و شاید در نتیجه‌ی این کثرت موارد است که به آن عادت کرده‌ایم و به راحتی از آن گذر می‌کنیم، حال آن‌که، اتفاقاً آثار زیان‌بار این نحوه از تفکر در حیطه‌های عمومی، بیشتر است. برخی از مصادیق این نحوه از تفکر،...

لینک مستقیم به مطلب

در مقاله‌های دیگری که در همین بخش از سایت منتشر کرده‌ام، به معرفی سنجشگرانه‌اندیشی پرداخته‌ام. همان‌گونه که در آن مطالب اشاره شده، این اصطلاح را به عنوان معادل عبارت انگلیسی "critical thinking" برگزیده‌ام. با توجه به این‌که بحث سنجشگرانه‌اندیشی در کشور ما هنوز جدی نشده، به طوری‌که تا جایی که می‌دانم حتی یک کتاب نیز مستقلاً در این زمینه منتشر نشده است، هنوز هیچ اصطلاحی به عنوان معادل جاافتاده‌ی "critical thinking" شناخته شده نیست، گرچه برخی معادل‌ها، مثلاً "تفکر انتقادی"، نسبتاً پرکاربردترند. در این نوشته، با پیش فرض گرفتن آن‌چه که در مطالب قبلی در زمینه‌ی عناصر مفهومی سنجشگرانه‌اندیشی بیان کرده‌ام، به بیان مزایای سنجشگرانه‌اندیشی نسبت به معادل‌های دیگر "critical thinking" می‌پردازم.

لینک مستقیم به مطلب

سنجشگرانه‌اندیشی (یا «تفکر نقدی» یا «تفکر نقادانه» یا «تفکر انتقادی») مهارتی فکری است که به فرد اندیشنده کمک می‌کند که هنگام اندیشیدن از خطا مصون بماند و از بهترین طریق به سمت هدف اندیشیدن که حل مسأله یا معضل است نائل آید. سنجشگرانه‌اندیشی علاوه بر این کاربردی دیگر نیز دارد: هنگام قضاوت درباره سخنان و نظرات دیگران کمک می‌کند تا بهتر بتوانیم درستی یا نادرستی آن‌ها را دریابیم. به عنوان مثال، علاوه بر مغالطه‌های منطقی، عوامل روان‌شناختی‌ای را که می‌توانند در ابراز نظر یا قضاوت تأثیر بگذارند، به ما می‌شناساند...

لینک مستقیم به مطلب

سنجشگرانه اندیشی (یا "تفکر نقدی" یا "تفکر نقادانه" یا "تفکر انتقادی") ترکیبی از دانش و مهارت است که به فرد اندیشنده امکان می دهد که، به طور خلاصه، از خطاهای گوناگون در روند اندیشیدن مصون بماند و از کوتاه ترین مسیر به سمت هدفی که از اندیشیدنش دارد حرکت کند. همان گونه که از همین تعریف ناقص و ابتدایی بر می آید، پیش فرض سنجشگرانه اندیشی این است که اندیشیدن یک فعالیت است، فعالیتی که...

لینک مستقیم به مطلب